CZŁONKOWIE


fot. Rafał Placek / GILDIA REŻYSERÓW POLSKICH

Za wyreżyserowany wspólnie z mężem Piotrem „Odjazd” (1991) zdobyła Nagrodę Specjalną Jury w Gdyni, ale zwróciła na siebie uwagę już wcześniej – nagradzanym na świecie  „Przez dotyk” (1985). Jej spektakl telewizyjny „Karski” (2014) na Festiwalu „Dwa Teatry” w Sopocie zdobył aż pięć nagród, w tym za reżyserię.
Autorka jednego z najoryginalniejszych polskich seriali „Głęboka woda”.

 

filmpolski.pl

 

imdb.com

 

kontakt z agentem


Magdalena Łazarkiewicz

Lubi zmiany. Realizuje świetne spektakle Teatru Telewizji, jej serial „Głęboka woda”, wyróżniony Prix Italia, został uznany za jeden z najbardziej oryginalnych w historii publicznej telewizji. Jej żywiołem pozostaje jednak kino

Jej pierwszą fascynacją był teatr – w ślad za nią wyjechała w latach 70. do Wrocławia będącego wówczas mekką teatralnych eksperymentów (działał tam m.in. Teatr Laboratorium Jerzego Grotowskiego), by studiować teatrologię na wydziale kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego. Wracała do swoich teatralnych korzeni wielokrotnie – m.in. jako kierownik literacki Teatru im. Jaracza w Olsztynie, reżyser spektakli teatralnych oraz autorka wielu znakomitych spektakli teatru telewizji. Ale jej przeznaczeniem okazało się kino.

„W kinie zawsze pociągały mnie dwie sfery: formalne poszukiwania, które dają przestrzeń do nieoczywistych, intymnych opowieści psychologicznych, ale też tematy społeczne, zaangażowane”

Wśród filmów, które ją uformowały, wymienia często obrazy Roberta Bressona, Andrieja Tarkowskiego, „Fanny i Aleksandra” Ingmara Bergmana. – W kinie zawsze pociągały mnie dwie sfery: formalne poszukiwania, które dają przestrzeń do nieoczywistych, intymnych opowieści psychologicznych, ale też tematy społeczne, zaangażowane, związane bezpośrednio ze światem na zewnątrz – mówiła Magdalena Łazarkiewicz. Widać to było już w jej pierwszych dokumentach. Z jednej strony „Służba” (1983) o samotności i uciekających marzeniach młodej konduktorki z podwarszawskich pociągów. Z drugiej „Nostalgia” (1983) – rzecz o greckich uchodźcach obchodzących w Jeleniej Górze rocznicę obalenia junty wojskowej w Grecji, a zarazem metaforyczna opowieść o tęsknocie za wolnością zrealizowana w mrocznych czasach tuż po zniesieniu stanu wojennego w Polsce.

fot. Rafał Placek / GILDIA REŻYSERÓW POLSKICH

Do dziś zresztą najbardziej znanym jej filmem pozostaje kinowy debiut reżyserski „Ostatni dzwonek” (1989) wyróżniony m.in. Grand Prix podczas Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” w Koszalinie. Gdy powstawał, miał być przede wszystkim portretem młodzieńczej wolności. Obrazem procesu dojrzewania, ale też wyraźnym prztyczkiem wobec skostniałej, zabijającej indywidualność instytucji szkoły. – Robię film dla młodzieży i opowiadam się po jej stronie – mówiła reżyserka jeszcze w trakcie zdjęć. – Szkoła dała mi poczucie straconego czasu – nie rozbudzała ciekawości świata, nie przystawała do rzeczywistości. (…) „Ostatni dzwonek”, którego współscenarzystą był profesor literaturoznawstwa Włodzimierz Bolecki, mój kolega ze starszej klasy w liceum im. Reytana, to manifest przeciwko szkole – dodawała kilka lat później.

Gdy jednak „Ostatni dzwonek” trafił na ekrany jesienią 1989 roku, kilka miesięcy po masowych strajkach w Polsce oraz tuż po Okrągłym Stole i czerwcowych wyborach, okazał się najlepszym, ale też najbardziej docenionym przez widownię głosem całej grupy filmowców zwanych „pokoleniem stanu wojennego”. Filmowe liceum, do którego trafia w klasie maturalnej nowy chłopak wyrzucony z poprzednich szkół za polityczną niesubordynację, staje się obrazem Polski końca lat 80. w pigułce: codzienny konformizm i pozornie niewinna indoktrynacja władzy (w tym wypadku: nauczycieli) zderza się z postawą nastolatka, który budzi w kolegach potrzebę buntu, ale też wspólnoty.

Przygotowuje się do realizacji „Powrotu” – współczesnej, kameralnej opowieści o trudnych relacjach rodzinnych opartych na psychicznej przemocy

 Materią buntu okazuje się zresztą sztuka – przygotowywane przez uczniów przedstawienie na pograniczu teatru i happeningu „Lekcja historii”, w którym odżywają na nowo piosenki towarzyszące „Solidarności” z początku lat 80.: zwłaszcza utwory Jacka Kaczmarskiego (jak „Dom wariatów”) czy krakowskiej Piwnicy Pod Baranami (m.in. „Miejcie nadzieję” z tekstem Adama Asnyka i muzyką Zbigniewa Preisnera, który skomponował ją na wieść o ogłoszeniu stanu wojennego). W jednej z głównych ról wystąpił zresztą związany z Piwnicą Pod Baranami Jacek Wójcicki, którego przedstawił reżyserce w Krakowie sam Preisner.

W pewnym sensie „Ostatni dzwonek” okazał się zresztą w przypadku Łazarkiewicz zaskoczeniem: po jej znakomitym filmie dyplomowym „Przez dotyk” z 1985 roku widziano w niej raczej autorkę kameralnego, a zarazem łamiącego stereotypy kina kobiecego. Przestrzenią tego niesłusznie zapomnianego dziś nieco obrazu był szpitalny oddział onkologiczny, a dokładniej mała sala, w której spotkały się dwie pacjentki: zamknięta, jakby czekająca na śmierć Teresa (Maria Ciunelis) oraz żywiołowa i spodziewająca się dziecka gwiazda baletu Anna (Grażyna Szapołowska). Początkowa nieufność przechodzi stopniowo w intymną bliskość, diametralnie zmienia się też sytuacja bohaterek – jak się okaże los każe im niejako zamienić się rolami.

Żeby zrealizować „Przez dotyk”, Łazarkiewicz musiała w pewnym sensie zbuntować się wobec opiekuna filmu Krzysztofa Kieślowskiego, który sugerował liczne zmiany: ostateczne postawienie na swoim obudziło w autorce, jak wspomina, świadomą reżyserkę, ale też jeszcze bardziej zbliżyło ją z Kieślowskim. Był to zresztą film w polskim kinie wyjątkowy: poruszał przecież tematy seksualnego wykorzystywania przez ojca, aborcji, sztucznego zapłodnienia, ale też pokazywał kobiecą cielesność i fizjologię. W dodatku cielesność brutalnie uprzedmiatawianą choćby w czasie ginekologicznego badania. Społeczną odwagę filmu, baśniowo-naturalistyczną formę, ale też zniuansowane portrety bohaterek doceniono na wielu festiwalach w Polsce i na świecie – m.in. w Gdańsku, Koszalinie, ale też na znanym Festiwalu Kina Kobiecego w Creteil. „Przez dotyk” otrzymał tam Grand Prix z rąk przewodniczącej jury, wielkiej aktorki Bergmana, Bibi Anderson, która wybór uzasadniła krótko: To po prostu piękny film.

„Przez dotyk” otrzymał w Creteil Grand Prix z rąk przewodniczącej jury Bibi Anderson, która wybór uzasadniła krótko: „To po prostu piękny film”

Często powracają zresztą u Łazarkiewicz motywy przebudzenia ciała, seksualnego dojrzewania, a zarazem niezgody na wpisywanie się w stereotypowe role erotyczne. W brawurowym formalnie „Białym małżeństwie” – kręconym w dworku w Radachówce: tym samym, gdzie Andrzej Wajda z debiutującą wówczas asystentką Magdaleną Łazarkiewicz zrealizował „Panny z Wilka” – przeniesione ze współczesności Bianka (Jolanta Fraszyńska) i Paulina (Agata Piotrowska) dojrzewają, uczą się erotyzmu, patrzą na seks przez pryzmat na przemian fobii i fantazji. W „Na koniec świata” (1999) – inspirowanym „Teresą Raquin” Emila Zoli – mężatka (w tej roli Justyna Steczkowska) nie tylko późno odkrywa swoją erotyczność, ale też fakt, że nie jest jej w stanie kontrolować. Namiętność napędza też bohaterów wysmakowanego, telewizyjnego filmu „Drugi brzeg” (1997): ostatnie chwile Heinricha von Kleista (Jerzy Łazewski) i Henrietty Vogel (Dominika Ostałowska) stają się swoistym spektaklem kontemplacji świata i siebie nawzajem.

Wysmakowana forma i swoisty bezczas, w jakim lubi umieszczać bohaterów reżyserka, nie oznacza zresztą rezygnacji z bardzo konkretnych kontekstów historycznych. Na długo przed „Różą” Smarzowskiego razem z mężem Piotrem Łazarkiewiczem zrealizowała „Odjazd” (wyróżniony Nagrodą Specjalną Jury na festiwalu w Gdyni) o matce (Halina Winiarska), która nienawidzi „Polaczków” i czuje się Niemką oraz córce (Teresa Budzisz-Krzyżanowska), która uważa się za Polkę i… nienawidzi matki. – Chcieliśmy postawić pytania, na które trudno odpowiedzieć – mówiła Łazarkiewicz. – Dlaczego człowiek walczący przed wojną o polskość ziemi mazurskiej wybiera potem drogę emigracji do Niemiec? Dlaczego ci, którzy mają istotne powody, by tam jechać – zostają tutaj? Dlaczego zniszczono świat silnych przyjacielskich więzi międzyludzkich?

Łazarkiewicz lubi w kinie zmiany, świetnie czuje się w różnych gatunkach i formułach. Z jednej strony znakomite spektakle Teatru Telewizji, m.in. „Klimaty” (1995), „Courage mojej matki” (2002), a zwłaszcza „Karski” (2014) łączący perspektywę współczesną z rekonstruowanymi wydarzeniami z biografii słynnego polskiego emisariusza – spektakl otrzymał m.in. pięć nagród na festiwalu Dwa Teatry w Sopocie (w tym za najlepszą reżyserię) oraz Nagrodę Specjalną w Chicago podczas Festiwalu Filmu Polskiego w Ameryce. Z drugiej – telewizyjne seriale, takie jak „Ekipa” (nakręcona razem z siostrą Agnieszką Holland i siostrzenicą Kasią Adamik), która była rzadkim w Polsce przykładem political fiction. A zwłaszcza „Głęboka woda” (zrealizowana razem z Kasią Adamik i Olgą Chajdas) będąca jednym z najoryginalniejszych formalnie seriali w historii telewizji publicznej – telewizyjną produkcję wielokrotnie nagradzano na świecie, m.in. statuetką Prix Italia dla najlepszego serialu europejskiego.

W roku 2011 Łazarkiewicz zaskoczyła baśniową komedią „Maraton tańca” – satyryczno-melancholijnym portretem polskiej prowincji podglądanej w czasie tytułowych zawodów tanecznych. Trzy lata później nakręciła poruszający dokument „Nie-Obecność” o zmarłym w 2008 roku mężu Piotrze Łazarkiewiczu. – Postanowiłam stworzyć rodzaj filmowej mozaiki z rzeczy, które po nim zostały – z fragmentów jego filmów i spektakli telewizyjnych, wywiadów, opowieści innych osób. Esej o fascynującym człowieku, który był, coś zrobił, przeszedł – opowiadała reżyserka.

Obecnie pracuje nad adaptacją powieści Janusza Korczaka „Kajtek Czarodziej”, a na początku 2017 roku rozpocznie zdjęcia do nowego filmu fabularnego „Powrót”. Będzie to – jak mówi reżyserka – współczesna, kameralna opowieść o trudnych relacjach rodzinnych opartych na psychicznej przemocy.

— Paweł T. Felis
Filmografia

2014 Karski (spektakl telewizyjny)

2014 Nieobecność (dokument)

2011 Głęboka Woda (serial fabularny)

2010 Dotknięci (spektakl szkolny)

2010 Maraton tańca (film fabularny)

2010 Toaleta damska (spektakl szkolny)

2007 Ekipa (serial fabularny)

2003 Przypadek Klary (spektakl telewizyjny)

2002 Courage mojej matki (spektakl telewizyjny)

2001 Marzenia do spełnienia (serial fabularny)

1999 Na koniec świata (film fabularny)

1999 Żwirowisko — ostatnia niedziela (dokument)

1998 Dokument podróży (widowisko telewizyjne)

1998 Gdy tańczyła Isadora (spektakl telewizyjny)

1997 Drugi Brzeg (film fabularny, telewizyjny)

1996 Strzeż się pamięci! (spektakl telewizyjny)

1995 Klimaty (spektakl telewizyjny)

1995 Odjazd (serial fabularny)

1992 Białe małżeństwo (film fabularny)

1991 Odjazd (film fabularny)

1989 Ostatni dzwonek (film fabularny)

1989 Piątek, dzień miłości (spektakl telewizyjny)

1989 Tercet (spektakl telewizyjny)

1987 Dom kobiet (spektakl telewizyjny)

1985 Przez dotyk (film fabularny, telewizyjny)

1984 Cud (dokument)

1983 Nostalgia (dokument)

1980 Miejsce urodzenia (etiuda szkolna)

Nagrody

2015 Karski

Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” − Nagroda Honorowa im. Krzysztofa Zaleskiego

Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” −  Nagroda za reżyserię

Chicago Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce − Nagroda Specjalna Przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego Festiwalu

2015 Nieobecność

Lubuskie Lato Filmowe − Złote Grono w Konkursie Filmów Dokumentalnych

1998 Drugi brzeg

Międzynarodowy Festiwal Telewizyjny w Płowdiw − nagroda za reżyserię

1992 Białe małżeństwo

Syrenka Warszawska −  nagroda Klubu Krytyki Filmowej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w kategorii filmu fabularnego

1992 Odjazd

Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni − Nagroda Specjalna Jury

1989 Ostatni dzwonek

Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” − Grand Prix „Wielki Jantar”

Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” − Nagroda „Walki Młodych”

Międzynarodowy Festiwal Filmów Młodego Widza „Ale Kino!” − Poznańskie Koziołki dla najlepszego filmu aktorskiego w grupie filmów dla młodzieży

1985 Przez dotyk

Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku − Nagroda Dziennikarzy

Figueira da Foz International Film Festival − nagroda miesięcznika „Revista Mulheres”

Figueira da Foz International Film Festival − nagroda prezydenta miasta

Creteil Femmes Film Festival − Grand Prix

Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” − Nagroda za debiut reżyserski za debiut telewizyjny

Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” − Nagroda Publiczności

Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” − Nagroda im. prof. Bolesława Lewickiego uczestników seminarium dla nauczycieli

Nagroda Przewodniczącego Komitetu d/s Radia i Telewizji

Nagroda Artystyczna Młodych im. S. Wyspiańskiego stypendium

Młode Kino Polskie w Gdańsku nagroda w kategorii filmów fabularnych I nagroda