28/09/2026

 Przyszłość według Agnieszki Smoczyńskiej

Od piątku, 25 września, w polskich kinach można oglądać „Hot Spot” Agnieszki Smoczyńskiej. 

Film miał światową premierę w lipcu na festiwalu Fantasia w Montrealu, a z 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni wrócił z czterema nagrodami. Smoczyńska otrzymała Złoty Pazur im. Andrzeja Żuławskiego, Marcin Macuk i Zuzanna Wrońska zostali nagrodzeni za muzykę, Marcin Lenarczyk za dźwięk, a Katarzyna Lewińska za kostiumy.

W niedalekiej przyszłości Ziemia jest rozpalona i wysuszona. Woda stała się dobrem reglamentowanym, a codzienne życie organizuje Głowa, wszechobecna sztuczna inteligencja. Połączeni z nią ludzie komunikują się bezpośrednio, korzystają z jej usług i podlegają jej kontroli. W zamian otrzymują dostęp do zasobów i obietnicę bezpieczeństwa. Nawet samotność zmieniła znaczenie: w świecie nieustannego połączenia możliwość pozostania samemu ze swoimi myślami staje się czymś rzadkim i podejrzanym.

Na obrzeżach tego porządku pojawiają się Neosoule — uchodźcy, którzy nie chcą przyłączyć się do Głowy. Gdy w ich obozie dochodzi do rytualnego morderstwa, śledztwo zostaje powierzone Dżony’emu (Andrzej Konopka). Detektyw służy systemowi, ponieważ wierzy, że zapewnia on bezpieczeństwo jemu i jego rodzinie. W domu czekają na niego Ayka (Reika Kirishima) oraz ich syn Zen (George Aurimas Cris). Ayka coraz wyraźniej obawia się jednak ceny, jaką dziecko zapłaci za życie pod stałym nadzorem. Tymczasem w obozie Dżony spotyka Ranę (Noomi Rapace), tajemniczą przywódczynię przybyszów, którą otacza legenda cyberwiedźmy. Śledztwo wystawia na próbę zarówno jego lojalność wobec Głowy, jak i relacje z najbliższymi.

Punkt wyjścia przypomina kryminał, lecz Smoczyńska sama nazywa film antykryminałem: pytanie „kto zabił?” nie jest dla niej najistotniejsze. Zagadkę zbrodni wykorzystuje, by przyjrzeć się człowiekowi, który dotąd ufał regułom swojego świata. Dżony nie jest rebeliantem szukającym okazji do obalenia systemu. Ma w nim miejsce, pracę i rodzinę, którą chce chronić. Dzięki temu spotkanie z Raną oznacza coś więcej niż odkrycie innej wizji przyszłości. Zmusza go do zastanowienia się, ile własnej wolności oddał w zamian za spokój.

Równie ważne są w tej historii dwie kobiety stojące po różnych stronach cyfrowej granicy. Rana przybywa spoza systemu i odmawia uczestnictwa w nim. Ayka żyje wewnątrz świata Głowy, zna jego wygody i zagrożenia. Smoczyńska mówiła w rozmowie z Interią, że w Ayce od początku tkwi potrzeba buntu, szczególnie silna, gdy chodzi o przyszłość syna. Ten układ nadaje filmowemu konfliktowi wymiar intymny. Technologiczna kontrola ujawnia się w decyzjach podejmowanych przy dziecku, w sporze małżonków i w pytaniu, co właściwie znaczy zapewnić rodzinie bezpieczeństwo.

Nie bez znaczenia jest miejsce, gdzie powstawał „Hot Spot”. Smoczyńska przeniosła akcję scenariusza Roberta Bolesto z Polski do Grecji. Zdjęcia realizowano między innymi w spalonym lesie, a filmowy obóz uchodźców ulokowano na terenie dawnego lotniska Ellinikon w Atenach. Reżyserka wskazywała, że rzeczywista historia tego miejsca pozwala jej mówić o świecie współczesnym poprzez obraz przyszłości. Greckie krajobrazy dają dystopii fizyczny ciężar: pył, upał i pustka nie wyglądają tu jak dekoracja wymyślona wyłącznie na potrzeby science fiction.

Jednocześnie film odrzuca jednolitą, ponurą estetykę katastrofy. Dżony z czarnymi paznokciami, blond fryzurą i ekstrawagancką garderobą wygląda jak postać, która zabłądziła do przyszłości z popkultury lat osiemdziesiątych. Wypalony krajobraz sąsiaduje z kampem, horrorem i baśnią; elektronika splata się z dźwiękami przywołującymi coś pierwotnego. Ta mieszanina nie służy jedynie efektowi dziwności. Smoczyńska pokazuje rzeczywistość, w której zaawansowana technologia może wydawać się magią, a podporządkowany jej człowiek wciąż pozostaje istotą cielesną, podatną na strach, pożądanie i potrzebę bliskości.

Taka swoboda w łączeniu konwencji to znak rozpoznawczy reżyserki. Jej debiut, „Córki dancingu”, był antytezą „ostrożnego pierwszego filmu”. Smoczyńska wrzuciła widza w niezwykle oryginalną, szaloną musicalową opowieść o syrenach, które odnajdują się w świecie PRL-owskiego dancingu. Film zdobył nagrodę za debiut reżyserski w Gdyni i Nagrodę Specjalną Jury w Sundance. Późniejsze „Fuga” i „Silent Twins” potwierdziły, że interesują ją historie wymykające się jednej gatunkowej definicji.

Istotną częścią drogi twórczej Agnieszki Smoczyńskiej jest współpraca z Robertem Bolesto. Scenarzysta napisał jej wczesne krótkie fabuły „3 Love” i „Aria Diva”, a później „Córki dancingu”. W „Hot Spot” wracają do wspólnego budowania świata. Sama Smoczyńska podkreślała w wywiadzie dla Interii, że sztuczna inteligencja stanowi element rzeczywistości filmu, ale jego głównym tematem jest mężczyzna w kryzysie i rozpad życia jego bliskich.

Michał Konarski pisał na Filmwebie, że Smoczyńska „kolejny raz udowadnia, że idzie w poprzek oczekiwaniom polskiej publiczności”. Docenił również sposób, w jaki kamera Jakuba Kijowskiego nadaje scenariuszowi własny, psychodeliczny rytm. Ida Marszałek ze „Zwierciadła” chwaliła retrofuturystyczną wyobraźnię filmu i Andrzeja Konopkę, który w roli Dżony’ego „kradnie całe show”. Katarzyna Jarczak z portalu Popkulturowcy nazwała wykreowany świat „hipnotyzującym”, wyróżniając muzykę, scenografię i kostiumy  − te same obszary pracy nad filmem, które dostrzeżono także w Gdyni.

Smoczyńska mówiła, że w „Hot Spot” chciała oddać obrazowi ciężar opowieści i pozwolić widzowi samodzielnie wybierać, za czym podąża w kadrze. Od piątku 25 września film można ogladać w polskich kinach.